کاهش ساعت کار بانوان به ۳۶ ساعت در هفته؛ شرایط و قوانین کاهش ساعت کاری زنان

کاهش ساعت کار بانوان به ۳۶ ساعت در هفته؛ شرایط و قوانین کاهش ساعت کاری زنان

کاهش ساعت کار بانوان شاغل دارای شرایط خاص یکی از حمایت‌های قانونی در حوزه اشتغال زنان است. بر اساس مقررات مربوط، بانوان شاغلی که شرایط تعیین‌شده در قانون را داشته باشند، می‌توانند با درخواست خود، ساعات کار هفتگی را از ۴۴ ساعت به ۳۶ ساعت کاهش دهند؛ بدون اینکه حقوق، مزایا و سایر امتیازات قانونی مرتبط با ۴۴ ساعت کار برای آنها کاهش پیدا کند.

این حکم برای حمایت از زنانی پیش‌بینی شده است که علاوه بر مسئولیت‌های شغلی، با شرایط خاص خانوادگی، فرزندآوری، معلولیت یا مسئولیت سرپرستی خانوار مواجه هستند.

چه زنانی مشمول کاهش ساعت کار به ۳۶ ساعت هستند؟

مطابق قانون کاهش ساعات کار بانوان شاغل دارای شرایط خاص، گروه‌های زیر در صورت احراز شرایط قانونی می‌توانند از این مزایا استفاده کنند:

• زنان شاغل دارای فرزند زیر دو سال شیرخوار
  
• زنان دارای فرزند زیر ۶ سال تمام
  
• زنان دارای معلولیت شدید
  
• زنانی که همسر یا فرزند دارای معلولیت شدید دارند
  
• زنانی که همسر یا فرزند مبتلا به بیماری صعب‌العلاج دارند
  
• زنان سرپرست خانوار

بنابراین، کاهش ساعت کار بانوان به ۳۶ ساعت در هفته شامل تمام زنان شاغل نمی‌شود و برخورداری از آن نیازمند وجود یکی از شرایط مقرر در قانون و احراز آن از طریق مدارک معتبر است.

آیا با کاهش ساعت کار، حقوق زن شاغل کم می‌شود؟

یکی از مهم‌ترین نکات قانون این است که کاهش ساعات کار نباید موجب کاهش حقوق، مزایا و سایر امتیازات قانونی فرد مشمول شود. به عبارت دیگر، در صورت برخورداری از شرایط قانونی و پذیرش درخواست کاهش ساعت کار، کم شدن ساعات حضور از ۴۴ ساعت به ۳۶ ساعت در هفته به معنای کاهش متناسب حقوق و مزایای شغلی نیست.

کاهش ساعت کار مادران دارای فرزند زیر ۶ سال

داشتن فرزند زیر ۶ سال تمام یکی از شرایط استفاده از قانون کاهش ساعات کار بانوان است. برای احراز این شرط، معمولاً ارائه مدارک هویتی معتبر از جمله شناسنامه فرزند مورد نیاز است. ملاک، قرار داشتن فرزند در محدوده سنی تعیین‌شده در قانون است.

وضعیت مادران دارای فرزند شیرخوار زیر دو سال

مادران شاغلی که دارای فرزند شیرخوار زیر دو سال هستند نیز تحت حمایت مقررات مربوط به ترویج تغذیه با شیر مادر و حمایت از مادران در دوران شیردهی قرار می‌گیرند. این گروه علاوه بر حمایت‌های مربوط به شرایط شیردهی، می‌توانند مطابق مقررات مربوط از یک ساعت فرصت شیردهی در طول روز استفاده کنند.

بنابراین، مقررات مربوط به مادران دارای فرزند شیرخوار را باید در کنار قانون کاهش ساعات کار بانوان دارای شرایط خاص بررسی کرد.

آیا زمان استخدام در استفاده از قانون کاهش ساعت کار تأثیر دارد؟

یکی از پرسش‌های مهم این است که آیا زنانی که پیش از تصویب قانون استخدام شده‌اند نیز می‌توانند از کاهش ساعت کار استفاده کنند یا خیر. اصل موضوع این است که تاریخ استخدام یا تاریخ تولد فرزند به‌تنهایی معیار برخورداری از این مزایا نیست. در مواردی که قانون لازم‌الاجرا شده و فرد شرایط مقرر را داشته باشد، ملاک اصلی، وجود شرایط قانونی در زمان برخورداری از حق است.

در نتیجه، صرف اینکه یک زن قبل از تصویب قانون استخدام شده یا فرزند او پیش از تصویب قانون متولد شده است، لزوماً به معنای خارج بودن وی از شمول قانون نیست.

کاهش ساعت کار زنان در بخش خصوصی

در خصوص کارکنان بخش خصوصی، باید میان مقررات عمومی قانون و حکم تبصره ۷ قانون کاهش ساعات کار بانوان شاغل دارای شرایط خاص تفاوت قائل شد. مطابق این تبصره، اجرای قانون درباره کارکنان بخش غیردولتی که پیش از تصویب قانون به کار گرفته شده‌اند، تابع شرایط خاصی است و اجرای آن منوط به تأمین نظر کارفرما توسط دولت شده است.

به همین دلیل، وضعیت کارکنان بخش خصوصی که پیش از سال ۱۳۹۵ استخدام شده‌اند ممکن است با کارکنانی که پس از تصویب قانون وارد محیط کار شده‌اند، تفاوت داشته باشد و باید ضوابط اجرایی مربوط نیز بررسی شود.

مدارک لازم برای کاهش ساعت کار بانوان

برای استفاده از کاهش ساعت کار، صرف ادعای داشتن شرایط کافی نیست و شرایط فرد باید با مدارک معتبر و تأیید مراجع ذی‌صلاح احراز شود.

برای نمونه:

• داشتن فرزند زیر ۶ سال با مدارک هویتی و شناسنامه فرزند قابل احراز است.
  
• معلولیت شدید باید با مدارک و تأییدیه مراجع قانونی مربوط اثبات شود.
  
• بیماری صعب‌العلاج همسر یا فرزند نیز نیازمند تأیید مراجع ذی‌صلاح است.
  
• در مورد زنان سرپرست خانوار نیز ارائه مدارک مربوط به وضعیت قانونی فرد ضروری است.

کاهش ساعت کار بانوان؛ چند ساعت در هفته؟

در حالت عادی، ساعات کار قانونی کارکنان مشمول قانون کار تا ۴۴ ساعت در هفته است. اما بانوانی که شرایط مقرر در قانون کاهش ساعات کار بانوان شاغل دارای شرایط خاص را داشته باشند، می‌توانند از کاهش ساعت کار استفاده کنند و ساعات کار هفتگی آنها به ۳۶ ساعت برسد.

در نتیجه، میزان کاهش ساعت کار در این حالت ۸ ساعت در هفته است.

جمع‌بندی

کاهش ساعت کار بانوان به ۳۶ ساعت در هفته یکی از حمایت‌های قانونی برای زنان شاغل دارای شرایط خاص است. زنان دارای فرزند زیر ۶ سال، مادران دارای فرزند شیرخوار، زنان دارای معلولیت شدید، زنان دارای همسر یا فرزند معلول یا مبتلا به بیماری صعب‌العلاج و زنان سرپرست خانوار، در صورت احراز شرایط قانونی می‌توانند از این حمایت استفاده کنند.

نکته مهم این است که کاهش ساعت کار نباید به کاهش حقوق و مزایای قانونی فرد منجر شود. همچنین در خصوص کارکنان بخش خصوصی، به‌ویژه افرادی که پیش از تصویب قانون استخدام شده‌اند، باید شرایط مقرر در تبصره ۷ قانون و ضوابط اجرایی مربوط نیز مورد توجه قرار گیرد.