اگر کارگر در مرخصی استعلاجی اخراج شود، حقوق و هزینه ایام بیماری را چه کسی پرداخت میکند؟ گفتوگو با وحید حاجیزاده
اگر کارگر در مرخصی استعلاجی اخراج شود، حقوق و هزینه ایام بیماری را چه کسی پرداخت میکند؟ گفتوگو با وحید حاجیزاده
مرخصی استعلاجی یکی از حقوق مهم کارگران در زمان بیماری است؛ اما یکی از پرسشهای پرتکرار این است که اگر کارگر در دوران مرخصی استعلاجی با مشکل اخراج مواجه شود، تکلیف قرارداد کار، حقوق و مزایای او چه خواهد بود؟ همچنین غرامت ایام بیماری را چه کسی پرداخت میکند؛ کارفرما یا سازمان تأمین اجتماعی؟
برای بررسی این موضوع، در گفتوگویی با وحید حاجیزاده، کارشناس و مشاور حقوق کار، مهمترین نکات قانونی درباره مرخصی استعلاجی، اخراج کارگر، پرداخت غرامت ایام بیماری و وضعیت بیمه را بررسی کردهایم.
آقای حاجیزاده، ابتدا بفرمایید وضعیت قرارداد کارگر در دوران مرخصی استعلاجی چگونه است؟
وحید حاجیزاده: اگر استراحت پزشکی یا ایام بستری کارگر به تأیید سازمان تأمین اجتماعی برسد، مطابق ماده ۷۴ قانون کار، این مدت جزو سابقه کار و سابقه بازنشستگی کارگر محسوب میشود.
از طرف دیگر، در مدت مرخصی استعلاجی، اجرای تعهدات طرفین قرارداد کار متوقف میشود و قرارداد در وضعیت تعلیق قرار میگیرد. به بیان ساده، قرارداد در این مدت متوقف یا اصطلاحاً منجمد میشود و پس از برطرف شدن علت تعلیق، کارگر باید به ادامه کار خود بازگردد.
آیا کارفرما میتواند کارگر را در دوران مرخصی استعلاجی اخراج کند؟
وحید حاجیزاده: در مدت مرخصی استعلاجی که به تأیید سازمان تأمین اجتماعی رسیده است، موضوع اخراج کارگر به شکل عادی مطرح نیست؛ زیرا قرارداد کار در حالت تعلیق قرار دارد و کارگر نیز در این مدت مشغول به کار نیست.
اگر کارگر پس از پایان مرخصی استعلاجی به محل کار مراجعه کند اما کارفرما از پذیرش او خودداری کند، یا کارگر پس از بازگشت مدتی مشغول به کار شود و پیش از پایان مدت قرارداد اخراج شود، آن زمان موضوع موجه یا غیرموجه بودن اخراج مطرح خواهد شد.
در چنین شرایطی، کارگر میتواند با توجه به مدارک و شرایط پرونده، موضوع را از طریق مراجع حل اختلاف اداره کار پیگیری کند.
در دوران مرخصی استعلاجی چه کسی حقوق کارگر را پرداخت میکند؟
وحید حاجیزاده: در مدت مرخصی استعلاجی مورد تأیید سازمان تأمین اجتماعی، حقوق و مزایای مربوط به ایام اشتغال از سوی کارفرما پرداخت نمیشود؛ بلکه سازمان تأمین اجتماعی مبلغی را تحت عنوان غرامت دستمزد ایام بیماری به بیمهشده پرداخت میکند.
در مورد استراحت پزشکی غیر بستری، معمولاً شرایط پرداخت غرامت از روزهای مشخصی از دوره بیماری محاسبه میشود و در مورد بستری شدن، پرداخت میتواند از نخستین روز بستری، مطابق مقررات مربوط انجام شود.
بنابراین باید بین حقوق و مزایای کار و غرامت دستمزد ایام بیماری تفاوت قائل شد. غرامت ایام بیماری از تعهدات سازمان تأمین اجتماعی است و کارفرما مسئول پرداخت آن نیست.
آیا کارفرما در دوران مرخصی استعلاجی هیچ مبلغی به کارگر پرداخت نمیکند؟
وحید حاجیزاده: این موضوع نیاز به تفکیک دارد. درست است که کارفرما در مدت مرخصی استعلاجی تعهدی نسبت به پرداخت حقوق ایام بیماری ندارد، اما برخی مزایایی که در دوران اشتغال از آنها حق بیمه کسر نمیشود، همچنان میتواند بر عهده کارفرما باشد.
از جمله این موارد میتوان به حق اولاد، عیدی و پاداش، سنوات و مرخصی استحقاقی اشاره کرد که باید مطابق مقررات مربوط محاسبه و پرداخت شوند.
بنابراین، نباید تصور کرد که با شروع مرخصی استعلاجی، تمام حقوق و مزایای کارگر از بین میرود.
وضعیت بیمه کارگر در دوران مرخصی استعلاجی چگونه است؟
وحید حاجیزاده: کارفرما باید در لیست بیمه، برای مدت مرخصی استعلاجی مورد تأیید، کارکرد صفر کارگر را ثبت کند.
اگر کارفرما برخلاف این موضوع، برای کارگر ترک کار ثبت کند، کارگر باید مدارک مربوط به مرخصی استعلاجی خود را به سازمان تأمین اجتماعی ارائه دهد تا مشخص شود که عدم حضور او در محل کار به دلیل مرخصی استعلاجی بوده است.
در صورتی که سازمان تأمین اجتماعی مدارک ارائهشده را برای اثبات اشتغال کارگر در مدت مورد اختلاف کافی نداند، کارگر میتواند از طریق اداره کار موضوع را پیگیری کند.
آیا امکان شکایت از کارفرما در این شرایط وجود دارد؟
وحید حاجیزاده: بله. اگر اختلافی میان کارگر و کارفرما ایجاد شده باشد، کارگر میتواند با توجه به موضوع پرونده، در اداره کار طرح شکایت کند.
این شکایت میتواند موضوعات مختلفی را شامل شود؛ از جمله:
- مطالبه مزایای قانونی بر عهده کارفرما
- پیگیری سوابق و حق بیمه
- اعتراض به ثبت ترک کار
- درخواست بازگشت به کار در صورت اخراج غیرموجه
در نهایت، اداره کار با بررسی قرارداد، سوابق بیمه، مدارک پزشکی، لیستهای بیمه، اسناد پرداختی و سایر مدارک موجود در پرونده، درباره موضوع تصمیمگیری و رأی صادر میکند.
در مرخصی استعلاجی حقوق با تأمین اجتماعی است یا کارفرما؟
وحید حاجیزاده: اگر مرخصی استعلاجی به تأیید سازمان تأمین اجتماعی رسیده باشد، پرداخت غرامت دستمزد ایام بیماری بر عهده تأمین اجتماعی است و کارفرما حقوق ایام بیماری را پرداخت نمیکند.
با این حال، برخی مزایای قانونی که شرایط پرداخت آنها متفاوت است، همچنان میتواند بر عهده کارفرما باشد. همچنین مدت مرخصی استعلاجی تأییدشده، مطابق ماده ۷۴ قانون کار، جزو سابقه کار و بازنشستگی محسوب میشود.
در مدت مرخصی استعلاجی تأییدشده، قرارداد کار در حالت تعلیق قرار دارد. اگر پس از پایان مرخصی، کارفرما از پذیرش کارگر خودداری کند یا اقدام به اخراج او کند، موضوع میتواند از نظر قانونی در مراجع حل اختلاف اداره کار مورد بررسی قرار گیرد.