آیا حق فنی جزو مزد است و مشمول افزایش سالانه حقوق می‌شود؟

آیا حق فنی جزو مزد است و مشمول افزایش سالانه حقوق می‌شود؟

یکی از پرسش‌های رایج کارگران و کارفرمایان این است که آیا حق فنی جزو مزد ثابت محسوب می‌شود و آیا باید هم‌زمان با افزایش سالانه حقوق و دستمزد، مبلغ آن نیز افزایش پیدا کند؟ پاسخ به این پرسش به ماهیت حق فنی، نحوه پرداخت آن و شرایط قرارداد کار بستگی دارد.

بر اساس ماده ۳۶ قانون کار، مزد ثابت از مجموع مزد شغل و مزایای ثابت پرداختی به تبع شغل تشکیل می‌شود. طبق تبصره ۱ این ماده، در کارگاه‌هایی که طرح طبقه‌بندی و ارزیابی مشاغل ندارند، مزایایی که به دلیل ماهیت شغل یا محیط کار و برای ترمیم مزد در ساعات عادی کار پرداخت می‌شوند، از جمله مزایای ثابت به تبع شغل محسوب می‌شوند.

بنابراین، اگر حق فنی با توجه به ماهیت شغل، به‌صورت ثابت و در مقابل انجام کار پرداخت شود و از مصادیق مزایای ثابت به تبع شغل باشد، جزو مزد ثابت کارگر محسوب می‌شود. در این شرایط، نحوه درج این مبلغ در قرارداد کار یا اسناد حقوق و دستمزد، به‌تنهایی ماهیت قانونی آن را تغییر نمی‌دهد.

آیا حق فنی مشمول افزایش سالانه مزد است؟

اگر حق فنی در یک رابطه کاری، از مصادیق مزد ثابت یا مزد مبنا باشد، نحوه اعمال افزایش سالانه آن باید بر اساس بخشنامه مزد همان سال و مقررات مربوط بررسی شود. صرف اینکه مبلغ حق فنی در فیش حقوقی به‌صورت یک ردیف جداگانه درج شده باشد، به‌تنهایی موجب خروج آن از شمول مقررات مزد ثابت نمی‌شود.

برای تشخیص وضعیت حق فنی، باید مشخص شود این مبلغ با چه عنوان و مبنایی پرداخت می‌شود، آیا پرداخت آن مستمر و ثابت است و آیا در مقابل ماهیت شغل یا شرایط انجام کار در ساعات عادی کار قرار دارد یا خیر.

در نتیجه، نمی‌توان صرفاً به دلیل استفاده از عنوان «حق فنی»، درباره شمول یا عدم شمول افزایش سالانه مزد تصمیم گرفت؛ بلکه ماهیت واقعی پرداخت و ضوابط قانونی ملاک بررسی است.

آیا کارفرما می‌تواند حق فنی را حذف کند یا مبلغ آن را تغییر دهد؟

حق فنی در ماده ۳۶ قانون کار به‌عنوان یک عنوان مستقل و با مبلغ مشخص برای تمام کارگران تعیین نشده است. به همین دلیل، صرف عنوان «حق فنی» مبلغ یکسان و ثابتی را برای همه کارگاه‌ها ایجاد نمی‌کند و مبلغ آن می‌تواند با توجه به شرایط کار، توافق طرفین و مقررات قابل اعمال تعیین شود.

با این حال، توافقی بودن مبلغ حق فنی به این معنا نیست که کارفرما در همه شرایط می‌تواند آن را یک‌طرفه حذف کند یا کاهش دهد. اگر این مبلغ بر اساس قرارداد، رویه پرداخت یا ماهیت واقعی رابطه کاری، جزو مزد ثابت کارگر باشد، تغییر آن باید با رعایت مقررات قانونی و تعهدات معتبر طرفین بررسی شود.

همچنین، در صورت انعقاد قرارداد جدید، صرف پایان یافتن سال یا تنظیم قرارداد تازه به‌تنهایی به معنای از بین رفتن تمام حقوق و مزایای قانونی کارگر نیست. اعتبار هرگونه تغییر در مبلغ حق فنی یا حذف آن باید با توجه به قراردادهای قبلی، شرایط توافق و مقررات قانون کار ارزیابی شود.